RYXOWIE – to co do tej pory ustaliłam na podstawie akt stanu cywilnego, herbarza Paprockiego, książki Małgorzaty Niezabitowskiej "Składana wanna" oraz przekazów rodzinnych.

Pochodzenie Ryxów nie jest do dzisiaj ostatecznie wyjaśnione. Większość ich potomków nie ma jednak wątpliwości, że pochodzą od nieślubnego syna Stanisława Augusta Poniatowskiego i Izabeli Lubomirskiej. Franciszek Ryx urodził się w roku 1750, chociaż niektóre źródła wymieniają rok 1759. Obie te daty przypadają na okres największej zażyłości pomiędzy księżną i królem. Oficjalnie Franciszek junior był synowcem zaufanego kamerdynera króla, który otrzymał szlachectwo wraz ze starostwem piaseczyńskim w 1768 roku. Otrzymał jego imię i nazwisko. Niestety brak jest dokumentów to potwierdzających, ponieważ archiwum Ryxów przepadło podczas szturmu Warszawy przez Moskali w 1831 roku. Splądrowali oni dom Franciszka na ulicy Żelaznej 40, a dokumenty i kosztowności wywiózł do rodzinnego Homla ich dowódca feldmarszałek Iwan Paskiewicz.

Ale istnieją też takie zapiski:  „Jest rok 1759, noc, zanosi się na burzę, kareta wyjeżdża z ciemnej bramy pałacu w Wilanowie. W karecie jadą dwaj mężczyźni. Nastrój tajemnicy potęgują ciemności i co jakiś czas rozjaśniające mrok błyskawice. Przed kilkoma minutami podjęto ważną decyzję dotyczącą chłopca zrodzonego z łona kobiety zwanej Błękitną Markizą. Ojcem chłopca jest przyszły król Polski. Dziecko przytula do serca Franciszek Ryx. Od tej chwili, od tej pamiętnej nocy będzie ogłaszał światu, że chłopiec jest jego synowcem. Da mu swoje imię i nazwisko. Ani Poniatowski, ani piękna Izabela Czartoryska - Lubomirska nie mogą się przyznać do owocu swojej miłości.” Ile w tym prawdy, trudno dziś dociec ! Dziecko zrodzone z wielkiego, młodzieńczego uczucia obojga rodziców ma przed sobą ciekawą przyszłość. Czy był synem króla ? A może kamerdynera ? Urodę odziedziczył po Poniatowskich. Może matka chłopca „zapatrzyła się” na króla Stasia. /za Małgorzata Szturomska i Jacek Mrówczyński www.piaseczno4u.pl z 17.07.2014/.

Już jako nastolatek Franciszek sekretarzował Stanisławowi Poniatowskiemu. Po mianowaniu go przez króla Majorem Wojsk Polskich był określany jako Ryx major, w odróżnieniu od Ryxa kamerdynera. Po ślubie z Ludwiką de Collignon młodzi zamieszkali w 1798 roku w Pilaszkowie, który od roku 1803 stał się rodzinnym gniazdem Ryxów. Mieli sześcioro dzieci.

Po śmierci Franciszka seniora, jego synowiec został jedynym spadkobiercą olbrzymiej fortuny w skład której wchodziły również dobra Chyliczki, Wólka Kozodawska, Jesówka i część Jazgarzewa. W roku 1805 Franciszek kupił także dobra prażmowskie (4210 mórg) w zakolu rzeki Jeziorki pomiędzy Piasecznem i Grójcem wraz z obszernym dworem. Miał siedmioro dzieci w tym dwóch synów, najstarszego Stanisława i Aleksandra. Prażmów odziedziczył młodszy Aleksander.

Stanisław walczył w 1831 roku pod dowództwem generała Macieja Rybińskiego. Został odznaczony złotym krzyżem orderu Virtuti Militari. Więziony w Tczewie, na początku 1832 roku powrócił do Warszawy gdzie ponownie upomnieli się o niego rosyjscy najeźdźdcy. Ponownie aresztowanego uratował jego ojciec Franciszek przekupując carskiego oficera. Stanisław zamieszkał wraz z żoną Anną z Szylingów w należącym do Szylingów majątku w Boglewicach koło Grójca. Szylingowie to kurlandzka baronowska szlachta, która spolszczyła się i osiadła na Mazowszu. Z tej rodziny pochodziła jego żona, a także nieco później  moja (MPW) Babcia.

Akt ślubu Stanisława Ryxa i Anny Elżbiety Szylling  (r. 1823)

Przed pełniącym obowiązki urzędnika Stanu Cywilnego Gminy i Parafii Piaseczyńskiej w obwodzie Warszawskim w Województwie Mazowieckiem, stawił się szlachetnie urodzony Stanisław Ryx mający lat  22 podług metryki wyjętej z ksiąg Kościoła Metropolitalnego i Parafialnego pod tytułem Świętego Jana w Warszawie Dziedzic Dóbr Chiliczki Wójt Gminy w asystencji Ojca swego szlachetnie urodzonego Franciszka Ryxa Majora byłego Wojsk Polskich Dziedzica Dóbr Prażmowa w Powiecie Czerskim położonych i dóbr wielu innych i Matki swej urodzonej Ludwiki z Collignonów Ryxowej obojga w Domu Własnym pod liczbą 1146 przy ulicy Żelaznej w Mieście Stołecznem Warszawie zamieszkałych. Stawiła się także dwojga Imion Anna Elżbieta Szylling dowodząca złożoną przed nami metryką wyjętą z Xiąg Koscioła Parafialnego i razem Kolegiackiego Łowickiego iż skończyła rok 20 wieku swego, w asystencji Matki swej Urodzonej Rozalii Kuszewskiej pierwszego ślubu Szyllingowej powtórnego zaś Hercbergerowej w własnych dobrach Boglewice zwanych w Powiecie Czerskim położonych. Ojciec  zaś Jej dwóch Imion Ernest Christian Szylling już nie żyje jak dowodzi Akt Zejścia wyjęty z Xiąg Urzędu Stanu Cywilnego Gminy Wieysko Kolegiaty Parafialnej Łowickiej Powiatu Sochaczewskiego w Województwie Mazowieckiem.
Strony stawiające żądania abyśmy do ułożonymi między nimi obchodu Małżeństwa przystąpili, którego zapowiedź pierwsza przed drzwiami naszego Domu Gminnego Piaseczyńskiego wyszła na dniu 15 miesiąca czerwca roku bieżącego 1823 w Niedzielę o godzinie 12 w południe i taż zapowiedź
pierwsza przed drzwiami Domu Gminnego Boglewickiego będącego w Powiecie Czerskim Województwie Mazowieckiem, wyszła na dniu 22 tegoż miesiąca czerwca, roku 1823, w niedzielę o godzinie 12 w południe. Druga zaś zapowiedź nie nastąpiła na mocy uwolnienia wydanego w Imieniu Zarządu przez Prezesa Trybunału Cywilnego Pierwszej Instancji Województwa Mazowieckiego po ????? Dniem 18 miesiąca czerwca 1823 roku, które to uwolnienie nam okazano złożone w Aktach Korespondencyjnych z Aktami Stanu Cywilnego. Gdy żadne tamowanie ????? przeciw rzeczonemu małżeństwu nie zaszło, a obecni Rodzice to ????  szlachetnie urodzony Franciszek  i Ludwika Ryxowie przyjąwszy od swego syna Stanisława Wincentego dwóch Imion Akt Uszanowania i urodzona Rozalia pierwszego ślubu Szyllingowa, powtórnego Hercbergowa przyjąwszy od swej córki dwóch Imion Anny Elżbiety Akt Uszanowania niniejszym obchód Małżeństwa zezwalający przychylając się zatem do żądania stron po przeczytaniu wszystkich wyżej wspomnianych papierów Działu Szóstego w Tytule Kodexu Cywilnego o Małżeństwie, zapytaliśmy przyszłego Małżonka i przyszłej Małżonki czyli chcą połączyć się ze sobą związkiem małżeńskim? Na co każde z nich oddzielnie odpowiedziało, ze taka Ich wola, oświadczam w Imieniu Prawa iż Urodzony Dwóch Imion Stanisław Wincenty Ryx kawaler i Urodzona Dwóch Imion Anna Elżbieta Szylling panna są połączeni z sobą węzłem Małżeńskim. Czego spisaliśmy Akt w przytomności Urodzonego Augustyna Nowiny Witkowskiego  liczącego lat 41, Dziedzica Dóbr Grabowa w Powiecie Radomskim Województwa Sandomirskiego położonych ????????? Pokoju(?) Powiatu Kozienickiego i ???????????? Województwa Sandomirskiego, w tychże Dobrach we Wsi Grabów ????? zamieszkałego. Urodzonego Henryka Collignon liczącego lat  40 ?????????  rodzonego wstępującego w Stan Małżeński dwóch Imion Stanisława Wincentego Ryxa, w Domu ??????? z liczbą 1146 przy ulicy Żelaznej w Mieście Stołecznem Warszawie zamieszkałego ?niemniej? Walentego Czerkieskiego liczącego lat 33 ???????  ???????? Wsi Starej Warki, położonej w Powiecie Czerskim Województwie Mazowieckiem w niej zamieszkałego, Michała Jabłońskiego liczącego lat 31 Nauczyciela Szkólki Elementarnej Piaseczyńskiej w mieście Piasecznie zamieszkałego.
Akt niniejszy został Stanowiącym przeczytany przez Nas i wszystkie Osoby Stanowiące podpisany.
Xiądz K????? Urzędnik Cywilny.

Matką mojej Babci - Anny Pogorzelskiej z domu Szyling, siostry generała Antoniego Szylinga, była Aleksandra Szyling z domu Ryx. Aleksandra była córką Franciszka i wnuczką Stanisława, najstarszego syna Franciszka Ryxa właściciela m.in. Prażmowa. Oto, przetłumaczone z języka rosyjskiego. fragmenty aktu ślubu Aleksandry Ryx i Aleksandra Szylinga:

 

 

Zdarzyło się w Warszawie w parafii Św. Aleksandra w dniu 14 maja 1881 roku ogodzinie 20.

Ogłasza się, że w obecności Ludwika Ryx, lat 23, i Franciszka Ryx, lat 50, obaj właściciele ziemscy, pierwszy z nich zamieszkujący we wsi Petrykozy w powiecie grójeckim w gubernii warszawskiej, drugi we wsi Stara Wieś w powiecie Węgrów w gubernii siedleckiej,…………………………..związek pomiędzy:

 Aleksandrem Szylingiem, właścicielem ziemskim, kawalerem, lat 43 szlachetnie ……….- urodzonemu we wsi Boglewice w powiecie grójeckim w gubernii warszawskiej, synowi zamieszkujących we wsi Płoniawy w powiecie Makowskim w województwie łomżyńskim małżonków Szylingów - Antoniego i urodzonej ??? Komierowskiej – zamieszkujących w parafii Płoniawy

i

Aleksandrą Salomeą Ryx, panną ……. …… …… 26 lat, ……… urodzonej we wsi Chełmce w powiecie Błonie w gubernii warszawskiej, córce zamieszkujących we wsi Stara Wieś w powiecie Węgrów w gubernii siedleckiej małżonków Ryx - Franciszka……..i szlachetnie urodzonej Marii Czemskiej,

Aleksander Szyling był właścicielem majątku ziemskiego. W archiwach Cukrowni "Krasiniec" zachowały się zapisy, iż jeszcze w 1887 roku uprawiał i dostarczał do niej buraki cukrowe. Cukrownia Krasiniec powstała w 1866 roku i była najdynamiczniej rozwijającą się fabryką z trzech tego typu zakładów w powiecie makowskim; dwie pozostałe były w Łukowem i Makowie. Jego syn, przyszły dowódca Armii "Kraków" generał Antoni Szyling, spędził dzieciństwo najpewniej w rodzinnych Płoniawach,

 Chełmce (powiat Skierniewice, gmina Doleck, parafia Jeruzal). to osada młyńska założona przez Ryxów w 1864 rokuna 60 morgach. Granicę folwarku stanowił młyn nad rzeczką. Własnością Ryxów była też wieś w której było 11 zabudowań oraz 5 w sąsiednim Ryxowie.

Stara Wieś leży w odległości 8 kilometrów od Węgrowa. Dawna nazwa wsi to Jakimowice.

Pilaszków (gm Ożarów Mazowiecki ) był w posiadaniu Campionich do roku 1803, kiedy to wskutek zadłużenia został wystawiony na licytację i przeszedł w ręce Franciszka Ryxa (1750-1839), herbu Pierścień, majora wojsk Polskich i b. sekretarza przybocznego króla Stanisława Augusta. Ryxowie osiedli tu na ponad pół wieku. Tutaj spędził lata dziecinne i młodzieńcze wybitny przedstawiciel tego rodu Bronisław Feliks (1837-1913), powstaniec styczniowy. W 1861 roku Aleksander Xawery Ryx (1803-1863), sędzia pokoju okręgu czerskiego, sprzedał Pilaszków Adamowi Jasińskiemu. W latach 1867-1875 majątek należał do Stanisława Wołowskiego, od którego kupił go Władysław Ciechanowiecki, prowadzący tu uprawę buraka cukrowego na dużą skalę.

 

Cmentarz na warszawskich Powązkach kwatera 277 (dwa groby rodzinne):

Aleksander Szylling (1839 – 1905) i Aleksandra Szylling z domu Ryx (1854 – 1944) – moi pradzadkowie – rodzice Anny Pogorzelskiej ( 1885-1954),  gen Antoniego Szyllinga (1885 – 1957) i Witolda Szyllinga (1883- 1908)

  

Akty zgonu w/g Bazy danych PRADZIAD

Aleksander Szylling zm. 1905 i Aleksandra z Ryxów Szylling zm. w 1944

w Warszawie

 

miejscowość:

Warszawa

nazwa obcojęzyczna:

 

nazwa dawna:

 

województwo:

warszawskie

województwo
(od 1999 r.):

mazowieckie

wyznanie/obrządek:

rzymskokatolickie

wezwanie/określenie:

 

rodzaj aktu:

zgony

daty:

1900

mikrofilmy:

 

 
 
 
 
 

gmina:

Warszawa

parafia/gmina:

 

miejsce przechowywania:

Archiwum Państwowe m.st. Warszawy
00-270 Warszawa, ul. Krzywe Koło 7
tel: (22) 831-18-03, 831-00-46
fax: 831-37-31
email: archiwum@warszawa.ap.gov.pl
http://warszawa.ap.gov.pl/

zespół:

2338/0 Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej M.B. Królowej Polski w Warszawie - Bielany

udostępnianie:

całkowicie

Uwaga akt z ostatnich 100 lat należy szukac we wlasciwych terytorialnie urzedach stanu cywilnego

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Wiadomosc od p. Adama Pszczólkowskiego

(apszczol@sgh.waw.pl ul. Majdanska 5 m 39 04-088 Warszawa)

 

General Schilling urodzil sie w parafii Ploniawy. Widzialem na wlasne oczy metryke jego chrztu, jak inne metryki tej rodziny.

 Wywodzil sie ze szlachty inflanckiej. Schillingowie okolo 1910 roku przeniesli sie do Mlawy, gdzie matka przyszlego generala (Aleksandra Szylling z d. Ryx przyp. MaPW) prowadzila stancje dla uczniow miejscowego gimanzjum handlowego. Chyba w Mlawie zmarla

Matka generala i ta stancja sa wspaniale opisane we wspomnieniach Eugeniusza Kloczowskiego, ktory u niej mieszkal

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Wiadomosc od dr Marek Jerzy Minakowski - Dr Minakowski Publikacje Elektroniczne


http://www.przodkowie.com/http://www.wielcy.pl/

W Polskim Słowniku Biograficznym znajdzie Pani biogramy Izabelli i Bronisława Ryxów:

PSB t. 33 s. 596 RYX Bronisław Feliks (1837-1914) ziemianin, powstaniec 1863, publicysta

PSB t. 33 s. 601 RYX Izabella (1844-1904) zootechnik

Nie mam tego tomu pod ręką, radziłbym wybrać się do biblioteki publicznej i poczytać.

 

Jeśli chodzi o gen. Antoniego Szyllinga, znalazłem w Internecie jego biogram:

http://www.tc.ciechanow.pl/arch/010703/szyling.htm

Jest tam napisane, że matką generała "była Aleksandra z domu Ryx, wywodząca się z miejscowości Szwejki (?!) w gminie Krasne".

 

 

 

 

 

Szylling Glowacki