Wciślińscy nie z Piotra

 

Policzyłem, że znam osobiście około 40 osób noszących nazwisko Wciśliński(a). Wszyscy oni byli potomkami Piotra syna Melchiora, ich współmałżonkami lub dziećmi. Biorąc pod uwagę, że według profesora Rymuta z UJ  żyło w Polsce w 2002 roku 91 osób o nazwisku Wciśliński(a), nie ulega wątpliwości, że poza „Piotrową” istnieją inne gałęzie rodu, niekoniecznie związane z Proszowicami, lub takie, których przodkowie opuścili to miasto. Byłoby niezmiernie interesujące móc kiedyś połączyć te gałęzie do wspólnego pnia.

 

Pierwszym śladem prowadzącym do innych, nie Piotrowych, gałęzi rodu była zdobyta przeze mnie informacja, że w latach od 1785 do 1820 proboszczem parafii w Wysokiej Łańcuckiej a od 1805 do 1820 proboszczem parafii w Lipinkach w powiecie Gorlickim w województwie małopolskim był Michał Franciszek Wciśliński. Jest on pochowany na tamtejszym cmentarzu, a wzmianka o tym znajduje się na stronie internetowej parafii.. Zgaduję, że mógłby on być synem jednego z naszych dzielnych kościuszkowców - braci Stanisława. Być może potwierdzi to moja wizyta u obecnego proboszcza parafii w Lipinkach księdza proboszcza Wacława Śliwy. Lipinki to słynna parafia. Sanktuarium Cudownej Matki Boskiej Lipińskiej znane jest szeroko. Słynąca łaskami Figura Matki Bożej znajduje się obecnie już w trzecim kościele. Pierwszy - drewniany pod wezwaniem Świętego Marcina stał pośrodku wsi już za czasów Długosza. Dziś w tym miejscu stoi kapliczka zbudowana z kamieni pochodzących z fundamentów tamtej świątyni. Drugi kościół, murowany, powstał dzięki fundacji właściciela wsi hrabiego Jana Wielopolskiego w 1624r. Był on pod wezwaniem Matki Boskiej Wniebowziętej. Do dziś stojący wybudował w latach 1780-83 ówczesny właściciel Lipinek hrabia Andrzej Ewaryst Kuropatnicki.

 

Najwcześniejsza, znaleziona przeze mnie wzmianka o Wciślińskich pojawia się w Bibliografii Estraichera i dotyczy Marcina Floriana (Martini Floriani) Wciślińskiego, obywatela, poety. Jego wiersz polski znalazł się w dziele Jean Jacques Bourchard "Monumentum Romanum" wydanym w Peires w roku 1638. Poeta? To rzadkość w rodzinie.

Kolejny ślad to zawarta w herbarzu Paprockiego informacja o udziale Wciślińskiego z województwa sandomierskiego w elekcji Korybuta Wiśniowieckiego na polach Woli w Warszawie w 1669 roku.

W wydanym w 1964 roku Słowniku Muzyków Polskich jest wzmianka o żyjącym w 1740 roku Wawrzyńcu Wciślińskim - organiście, oboiście i fagociście.

Plebanem w Łękach w początkach XIX wieku był Marcin Wciśliński. W tym samym okresie Wciśliński wymieniany jest jako kanclerz diecezji wileńskiej. To już drugi duchowny żyjący w tym samym czasie. Który z nich był kanclerzem?.

 

Kolejnym Wciślińskim „nie z Piotra”, odszukanym dzięki zasobom internetowym, jest Feliks, który w 1830 roku w kościele św. Szczepana w Krakowie zawarł związek małżeński z Marianną Stefanik (nr aktu 1830/49).

 

I wreszcie pod koniec 2005 roku odnalazłem pierwszego żyjącego Wciślińskiego „nie z Piotra”. To Robert, którego Rodzice i Babcia mieszkają do dzisiaj w Węgleszynie i Węchadłowie, miejscowościach położonych w promieniu 20 km od Jedrzejowa, odległego od Proszowici okolo 80 km. Ojciec Roberta to Janusz syn Jana. Natomiast ojciec Jana, według słów jego żony, przywędrował do Węgleszyna właśnie z podkrakowskich Proszowic (!). Jan, żyjący na przełomie XIX i XX wieku, a więc w okresie zaborów, figuruje w dokumentach pod nazwiskiem Cieśliński, co kolejny raz potwierdza istnienie wersji nazwiska o których była mowa w rozdziale tego tyczącym. Jego syn Janusz powrócił do nazwiska rodowego. Grób rodzinny tej gałęzi rodu jest na cmentarzu w Węgleszynie. Jan miał też drugiego syna, żyjącego również w Węgleszynie.

 

W Jasieńcu koło Grójca żył w latach 1901 - 1993 Stanisław Wciśliński wywieziony przez Niemców na roboty w Bergbau-Bochum w 1940 roku, gdzie pracował w przemyśle i skąd powrócił do Polski w roku 1941. Rodzicami Stanisława byli Antoni i Józefa (www.straty.pl).

 

WGLESZ~1

Grób Wciślińskich vel Cieślińskich w Węgleszynie

 

Na południowy zachód od Proszowic w Dąbrowie Górniczej mieszkał żyjący w latach 1908 - 1963 Michał Wciśliński. Jego żoną była Zofia. Był właścicielem zakładu stolarskiego. Michał miał co najmniej dwóch synów. Jednym z nich był Jan (1937-2005). Córkami Jana są zamieszkałe w Będzinie Elżbieta i Zofia. Nieopodal w Będzinie mieszka Andrzej z synem Tomaszem.

Inna gałąź rodziny zamieszkiwała w Tenczynku na zachód od Krakowa. Byli to Stanisław urodzony w połowie XIX wieku i Juliana wymieniana w źródłach jako Wciślina (!). Oboje są wymieniani w Księdze wpisowej Tenczyńskiego Bractwa Przenajświętszej Trójcy w roku 1884. Stanisław zawarł związek małżeński z Franciszką Strzelecka.

Powyższe informacje każą zastanowić się na tym co było najpierw : małopolska czy sandomierskie? Która z wersji pochodzenie rodu jest na chwilę obecną najbliższa prawdy?

Wróćmy do tabeli i mapy obrazującej rozmieszczenie osób noszących nazwisko Wciśliński. Około połowy z nich zamieszkuje województwa małopolskie i mazowieckie – to potomkowie Piotra z Proszowic, pozostali wywodzą się z linii rodowej, którą nazywam śląską, chociaż tereny te obecnie w województwie śląskim, do końca XVIII wieku wchodziły w skład ówczesnego województwa sandomierskiego. Przypomnę, że nasz imiennik elektor króla Korybuta również reprezentował to województwo. W księgach kościelnych parafii w Rokitnie zachowało się szereg wpisów dotyczących sakramentów przyjmowanych przez Wciślińskich zamieszkujących parafię Rokitno i takie okoliczne miejscowości jak Czeladź, Szczekociny, Irządze.

I tak:

Urodzenia:

Jan Wciśliński, 1771, Rokitno, żona Katarzyna Janicka

Franciszek Wciśliński s. Jana, 1803, Rokitno

Józef Wciśliński s. Jana, 1806, Rokitno

Bartłomiej Wciśliński s. Jana, 1809, Rokitno

Jan Wciśliński, s. Józefa,1833

Stanisław Wciśliński, s. Józefa, 1835

Antoni Wciślinski, s. Józefa, 1841

Śluby:

          Stanisław Wciśliński + Katarzyna Zalazionka, 1714, Szczekociny

Bartłomiej Wciśliński + Regina Gierczycka, 1721, Szczekociny

Aleksander Wciśliński + Maria Jokiel, 1870, Czeladź

 

Z drugiej strony w Proszowicach mamy (wg zeszmulowiznyibrodna.blox.pl);:

Regestr Ludności Chrześcijan w Parafii Proszowskiey w Województwie Krakowskim Powiecie Proszowskim Leżącey spisany w Miesiącu Grudniu Roku Pan. 1791 przez X. Franciszka Adamskiego Kommendarza Kościoła Farnego Proszowickiego Religii Katolickiey Rzymskiey.

Woyciech Wciśliński - rodzina i domostwo w 1791r.

·        Woyciech Wciśliński, ur. 1747r.

·        Agnieszka Wciślińska, żona, ur. 1746r. 

·        Szczepan Wciśliński, syn, ur. 1772r. 

·        Stanisław Wciśliński, syn, ur. 1774r. 

·        Zofia Wciślińska, córka, ur. 1782r. 

·        Salomea Wciślińska, córka*, ur. 1786r. 

·        Piotr, parobek, ur. 1781r.

·        Franciszek, służący, ur. 1780r. 

·        Tekla, służąca, ur. 1775r. 

·        Jadwiga, służąca, ur. 1776r. 

Archiwum Narodowe w Krakowie, dostęp w dn. 31.07.2014r.

 

         

Tak więc pytanie małopolskie czy sandomierskie pozostaje na razie nie rozstrzygnięte.